دکتر حیدری معتقد است که با همدلی نهادها، همراهی مردم و تکیه بر دانش و فناوری، آینده سلامت ایران آیندهای سرآمد و درخشان خواهد بود.
گروه سلامت و دارویی برکت: با فرا رسیدن هفته ملی سلامت، مجالی فراهم شده تا فراتر از شعارها، به زیرساختهای حیاتی سلامت در کشور بنگریم. در این راستا، به سراغ دکتر محمد ودود حیدری، نایب رئیس گروه سلامت و دارویی برکت و رئیس بیمارستان تخصصی و فوقتخصصی درمان سرطان برکت رفتیم. ایشان که هم در لایه سیاستگذاری دارویی و هم در خط مقدم درمان بیماریهای سخت (سرطان) فعالیت دارند، در این گفتوگو، ابعاد مختلف هفته سلامت را واکاوی کردهاند.
*جناب دکتر حیدری، به عنوان اولین سوال، بفرمایید نگاه کلان شما به مقوله «سلامت» چیست و چرا هفته سلامت در تقویم رسمی کشور، جایگاهی فراتر از یک مناسبت نمادین دارد؟
بسم الله الرحمن الرحیم. ببینید، ما باید نگاهمان را به سلامت از یک مفهوم صرفاً پزشکی و بالینی به یک مفهوم راهبردی تغییر دهیم. سلامت، اساسیترین زیربنای توسعه است؛ یعنی شما هیچ جامعه توسعهیافتهای را در دنیا پیدا نمیکنید که نیروی انسانی رنجور و بیمار داشته باشد. سلامت نهتنها کیفیت زندگی فردی را تضمین میکند، بلکه موتور محرک بهرهوری اقتصادی و ثبات اجتماعی است.
هفته سلامت که هر ساله در آستانه اردیبهشتماه برگزار میشود، در واقع یک ایستگاه بازنگری است. ما در این هفته تلاش میکنیم همبستگی میان نهادهای دولتی و حاکمیتی حوزه سلامت و بدنه مردم را تقویت کنیم.
این هفته فرصتی است تا به مردم یادآوری کنیم که سبک زندگی آنها، از نوع تغذیه تا میزان فعالیت بدنی، مستقیماً بر سرنوشت کشور اثرگذار است. من معتقدم آگاهیبخشی در این هفته، هزینههای درمان را در دهههای آینده به شدت کاهش میدهد.
* از نظر شما پیوند میان وضعیت امروزِ سلامت کشور و فردای سرآمد آن چگونه محقق میشود؟
واقعیت این است که هیچ پیشرفتی در آینده میسر نیست مگر اینکه بذر آن را امروز در زمین سلامت بکاریم. وقتی از آینده سرآمد حرف میزنیم، یعنی ایرانی که در علم، اقتصاد و فرهنگ پیشتاز باشد. چنین آیندهای نیازمند نسلی است که از نظر جسمی نیرومند و از نظر روانی باثبات باشد.
تصمیمات کوچک امروز ما، مثل غربالگریهای دورهای یا اصلاح الگوی مصرف دارو، خشت اول بنای تمدنی ماست. ما در گروه سلامت و دارویی برکت، تمام توان خود را روی همین امر گذاشتهایم؛ یعنی تولید داروهای باکیفیت و ایجاد زیرساختهای درمانی پیشرفته مثل بیمارستان سرطان برکت، تا اطمینان حاصل کنیم که شهروند ایرانی برای رسیدن به آن آینده سرآمد، دغدغه دسترسی به درمان را نداشته باشد.
* نقش پزشکی خانواده و نظام ارجاع را در تحقق برابری درمانی چگونه میبینید؟
عدالت در سلامت یعنی اینکه محل جغرافیایی تولد یا سطح درآمد یک شهروند، نباید تعیینکننده کیفیت درمانی باشد که او دریافت میکند. پزشکی خانواده و نظام ارجاع، ستون فقرات این عدالت هستند. اگر ما سیستم ارجاع درستی داشته باشیم، از هدررفت منابع جلوگیری میشود و بیمار مستقیماً به سطحی از درمان که نیاز دارد هدایت میشود.
در گروه سلامت و دارویی برکت، ما همواره تلاش کردهایم در مناطقی که دسترسی کمتری به امکانات دارند، بازوی کمکی نظام سلامت باشیم. عدالت یعنی بیمار سرطانی در دورترین نقاط کشور هم بداند که میتواند از پیشرفتهترین تکنولوژیهای موجود در بیمارستانهای تخصصی ما بهرهمند شود.
* اساساً مردم چگونه میتوانند در حوزهای چون سلامت که به نظر حاکمیتی میرسد، نقشآفرین باشند؟
سلامت یک محصول مشترک است، نه یک کالای دستوری. دولتها میتوانند بیمارستان بسازند، اما نمیتوانند به جای مردم در محیطی پاک زندگی کنند یا از آلودگیهای محیطی اجتناب کنند.
مشارکت مردم یعنی «سواد سلامت». وقتی شهروند ما بداند که مدیریت پسماند خانگی یا کاهش مصرف پلاستیک مستقیماً با نرخ ابتلا به بیماریهای واگیر و غیرواگیر در محلهاش در ارتباط است، خودش به یک ناظر و مجری تبدیل میشود.
* با توجه به چالشهای جمعیتی کشور، سواد سلامت مادران چقدر برای آینده ایران حیاتی است؟
مادران، فرماندهان سلامت در خانواده هستند. اگر یک مادر سواد سلامت بالایی داشته باشد، تمام اعضای آن خانه از تغذیه و بهداشت روانی درستی برخوردار میشوند. در بحث جوانی جمعیت، ما فقط به دنبال افزایش آمار نیستیم، بلکه به دنبال نسل توانمند هستیم. مادری که از اهمیت مراقبتهای پیش از بارداری و تغذیه صحیح نوزاد آگاه است، فرزندی را تربیت میکند که سرمایه ملی خواهد بود.
* جناب دکتر، به عنوان نایبرئیس گروه سلامت و دارویی برکت، بفرمایید نقش صنعت داروسازی در تحقق اهداف هفته سلامت چیست و چه ارتباطی میان کیفیت دارو و سلامت پایدار وجود دارد؟
صنعت داروسازی یکی از ستونهای اصلی نظام سلامت است و بدون داشتن زنجیره تأمین داروی مطمئن، هیچ نظام درمانی با بهترین پزشکان و بیمارستانها قادر به ارائه خدمات مؤثر نخواهد بود. کیفیت دارو در واقع کیفیت زندگی مردم را تعیین میکند. امروز بخش زیادی از بار بیماریها با دارودرمانی مدیریت میشود و اگر دارو از نظر کیفیت، اثربخشی و دسترسی دچار اختلال شود، سلامت مردم آسیب میبیند.
در گروه سلامت و دارویی برکت، فلسفه ما این است که سلامت پایدار زمانی شکل میگیرد که دارو علاوه بر کیفیت علمی بالا، عدالتمحور هم باشد؛ یعنی مردم در نقاط مختلف کشور، با هر سطح اقتصادی بتوانند به داروهای حیاتی دسترسی داشته باشند. از منظر هفته سلامت، ما نگاهمان فقط به درمان نیست؛ بلکه پیشگیری و توانبخشی را هم پوشش میدهیم.
داروهای پیشگیرانه، واکسنها، داروهای بیماریهای مزمن و حتی مکملها، همگی نقش مهمی در کاهش هزینههای بلندمدت و افزایش کیفیت زندگی بازی میکنند. برکت در این مسیر با توسعه خطوط فناورانه و افزایش تنوع سبد دارویی، در حال بسترسازی برای آیندهای است که در آن کیفیت دارو به عنوان یکی از شاخصهای رشد سلامت جامعه مطرح خواهد بود.
* در مورد سرطان، بسیاری از بیماران نگران هزینهها و مسیر طولانی درمان هستند. بیمارستان سرطان برکت چگونه تلاش کرده این مسیر را برای بیماران انسانیتر و قابل تحملتر کند؟
درمان سرطان تنها یک فرایند پزشکی نیست؛ یک تجربه انسانی است که تمام ابعاد زندگی بیمار را درگیر میکند؛ از روحیه و شرایط اقتصادی تا روابط خانوادگی. ما در بیمارستان سرطان برکت تلاش کردهایم مدل انسانی درمان را اجرا کنیم. این مدل مبتنی بر سه اصل است: اول، تشخیص دقیق و زودهنگام با استفاده از تجهیزات تصویربرداری پیشرفته؛ دوم، درمان جامع و چندرشتهای شامل انکولوژی، رادیوتراپی، شیمیدرمانی و جراحیهای فوقتخصصی؛ و سوم، حمایت روانی، اجتماعی و مالی از بیمار و خانواده. سرطان بیماریای است که بدون حمایت روانی، روند درمان ناقص میماند.
ما در این بیمارستان روانشناسان، مددکاران و مشاوران تغذیه را در کنار تیمهای پزشکی قرار دادهایم تا بیمار حس کند تنها نیست. از حیث هزینهها هم تلاش کردهایم با استفاده از حمایتهای ستاد اجرایی فرمان حضرت امام (ره)، فشار مالی بیمار را برای دهکهای 1 تا 5 درآمدی کاهش دهیم. هدف ما این است که در ایران هیچ بیمار مبتلا به سرطان به دلیل مسائل مالی از درمان محروم نماند. این نگاه کاملاً با روح هفته سلامت هماهنگ است، زیرا عدالت درمانی و کرامت انسانی باید در بالاترین سطح ممکن رعایت شود.
* آقای دکتر، شنیده میشود مجموعه اتاقهای عمل بیمارستان سرطان برکت بهتازگی راهاندازی شده است. لطفاً درباره ویژگیها، امکانات و اهمیت این مجموعه برای درمان بیماران سرطانی توضیح دهید.
بله، مجموعه اتاقهای عمل بیمارستان سرطان برکت یکی از تازهترین و پیشرفتهترین بخشهای بیمارستان است که با رویکرد درمان دقیق، سریع و انسانی طراحی شده. این مجموعه با بهترین استانداردهای بینالمللی و بهرهگیری از تجهیزات روز دنیا راهاندازی شده است تا بیماران سرطانی بتوانند مراحل جراحی خود را در بالاترین سطح ایمنی، دقت و انطباق با پروتکلهای جهانی طی کنند.
این اتاقها مجهز به سیستمهای پیشرفته تصویربرداری داخل اتاق عمل، تهویه پیشرفته با فیلترهای کنترل عفونت، سامانههای پایش لحظهای وضعیت بیمار و ابزارهای ویژه جراحیهای انکولوژیک هستند. همچنین معماری مهندسیشده این مجموعه، مسیرهای ورود و خروج استریل و طراحی جریان کاری بهینه دارد تا زمان جراحی و ریسک عوارض به حداقل برسد.
اما مهمتر از تجهیزات، حضور جراحان فوقتخصصی و تیمهای چندرشتهای است. جراحی سرطان فقط یک عمل نیست؛ یک فرایند چندگانه است که انکولوژیست، جراح، پاتولوژیست، بیهوشی و تیم پرستاری باید دست در دست هم داشته باشند.
ما این مدل را کاملاً در بیمارستان پیاده کردهایم. راهاندازی این مجموعه یعنی بیماران مبتلا به سرطان دیگر مجبور نیستند در صفهای طولانی بمانند. این پروژه نه فقط یک توسعه فیزیکی، بلکه یک گام مهم در عدالت درمانی و ارتقای کیفیت زندگی بیماران است. هدف ما این است که هر بیمار احساس کند با پیشرفتهترین امکانات و انسانیترین برخورد ممکن در مسیر درمان همراهی میشود.
*یکی از محورهای مهم هفته سلامت، نقش فعالیت بدنی در سلامت جسمی و روانی است. از نگاه شما بهعنوان یک مدیر حوزه سلامت، ورزش چه نقشی در کاهش بار بیماریهای کشور دارد؟
اگر بخواهم صریح بگویم، ورزش از بسیاری از داروها مؤثرتر است. فعالیت بدنی یک «ابردارو» است؛ یعنی بر دهها بیماری اثر مستقیم دارد مثل دیابت، فشار خون، افسردگی، چاقی، بیماریهای قلبی و حتی برخی سرطانها. در کشور ما سهم بیماریهای غیرواگیر از مرگومیر بسیار بالا است. ۷۰ درصد از این مرگها با اصلاح سبک زندگی قابل پیشگیری است و ورزش در رأس این اصلاح قرار دارد.
اما چالش اصلی ما این است که ورزش هنوز به یک فرهنگ عمومی تبدیل نشده. یعنی مردم آن را گزینه میبینند، نه نیاز. هفته سلامت فرصت خوبی است که این پیام را تقویت کنیم: فعالیت بدنی مساوی است با افزایش طول عمر، افزایش کیفیت زندگی و حتی افزایش تمرکز و بهرهوری.
*در چند سال اخیر، موضوع سلامت روان اهمیت بیشتری پیدا کرده است. از منظر شما در این زمینه چه باید کرد؟
سلامت روان در واقع زیربنای تمام رفتارهای سلامتمحور است. فردی که دچار اضطراب، فرسودگی یا افسردگی است، نمیتواند تغذیهاش را اصلاح کند، نمیتواند ورزش منظم داشته باشد و نمیتواند رفتارهای پرخطر را کنترل کند. از دید من، مهمترین اقدام امروز این است که سلامت روان از حالت تابو خارج شود؛ یعنی مردم به راحتی برای مشاوره و درمان مراجعه کنند، درست مانند مراجعه به متخصص قلب یا ارتوپد. در بیمارستان سرطان برکت ما تیمهای رواندرمانی را جزو الزامات پروتکل درمانی قرار دادهایم، زیرا باور داریم هیچ درمان جسمیای بدون رسیدگی به روان بیمار کامل نیست.
*به نظر شما بزرگترین چالش نظام سلامت کشور چیست و چگونه میتوان آن را با مشارکت نهادهایی مثل گروه سلامت و دارویی برکت برطرف کرد؟
بزرگترین چالش ما «هزینهمحوری» بهجای «پیشگیریمحوری» است. بخش زیادی از بودجه سلامت صرف درمان بیماریهای قابل پیشگیری میشود. اگر این الگو تغییر کند، هم کیفیت زندگی مردم افزایش مییابد و هم هزینههای سنگین درمان کاهش پیدا میکند.
چالش بعدی، نابرابری در دسترسی است؛ یعنی برخی مناطق هنوز از خدمات اولیه سلامت محروم هستند. مجموعههایی مثل برکت دقیقاً در این خلأ وارد شدهاند. با توسعه داروسازی داخلی و ساخت بیمارستانهای تخصصی میتوانیم دست در دست دولت، این ضعفها را پوشش دهیم. ما معتقدیم حل چالشهای سلامت، نیازمند یک مثلث است: دولت، بخش خصوصی توانمند، و مردم آگاه. این سه ضلع اگر کنار هم قرار بگیرند، هیچ بحرانی حتی پیچیدهترین بیماریها نمیتواند سلامت جامعه را تهدید کند.
*و در پایان، اگر بخواهید یک پیام کلیدی و جمعبندی برای مردم، نهادها و فعالان سلامت داشته باشید، چه میگویید؟
پیام من ساده اما بنیادی است: «سلامت، یک شروع است؛ نه یک مقصد.» امروز اگر تصمیمات کوچک اما درست بگیریم (در تغذیه، در کنترل استرس، در مراقبت از خانواده، در مشارکت اجتماعی و در استفاده آگاهانه از خدمات بهداشتی) فردایی خواهیم ساخت که در آن ایرانیان نه فقط زنده، بلکه سالم، توانمند و شاد خواهند بود. هفته سلامت یک یادآوری و تلنگر ملی است؛ اما ادامه مسیر با ماست. من باور دارم با همدلی نهادها، همراهی مردم و تکیه بر دانش و فناوری، آینده سلامت ایران آیندهای سرآمد و درخشان خواهد بود.
برای امتیاز به این نوشته کلیک کنید!
